Home Giai điệu Quảng trị
Giai điệu Quảng trị
Thiên chức PDF. In Email
Viết bởi Lê Văn Trạch   
Thứ năm, 12 Tháng 6 2008 16:48

Tản mạn về Văn Học Dân Gian

 

Trong sách Sáng Thế Ký: “Người phụ nữ được tạo dựng từ xương sườn người nam, vì cùng thân xác nên đưa đến một liên hệ khắng khít hơn cả liên hệ giữa người nam và cha mẹ mình. Sự tạo dựng này như để đem lại cho nhân loại một yếu tố “không hoàn hảo”. Nếu không có yếu tố ấy thế giới sẽ không chạy tốt và khi người đàn bà nghe lời con rắn để ăn trái cấm trong Vườn Địa Đàng để không phải chết như đã có lời răn trước đó là: Ông Bà sẽ không chết, nhưng Thiên Chúa biết rằng ăn trái cấm xong, mắt Ông Bà sẽ mở ra với biết bao sự hiểu biết và cảm nhận ...” và rồi Bà Eva đem trái cấm ấy cho Ông ADong cùng ăn !

Điều hiểu biết và cảm nhận đầu tiên là những biểu hiện về Tình Yêu và như thế chúng ta cũng tự hiểu rằng nhân vật chủ động trong vấn đề này không ai khác hơn là Eva, người phụ nữ. Tuy nhiên, do yếu tố vật lý cấu thành thể chất và để ứng phó với môi trường chung quanh mà tồn tại, người đàn ông đã biểu lộ khả năng chinh phục của mình, từ đó tạo ra những quyền lực tuyệt đối, không chế toàn bộ cơ cấu tổ chức xã hội, đồng thời để thỏa mãn những tham ái, họ đặt ra những luật lệ ràng buộc, độc đoán, dưới nhiều nhãn hiệu , mỹ từ khác nhau, làm nên một tường thành kiên cố giam hãm, không cho người phụ nữ phát huy, thực hiện thiên chức của mình lúc ban sơ mà chỉ biết cúi đầu chấp nhận:

Cha mẹ đặt giống sửa triêng

Phải sao chịu vậy chớ trùng triềng mà đau vai !

Người Mẹ là nạn nhân ban đầu nhưng khi nhập vào guồng máy rồi thì phải tiếp tục quay vòng theo nó, có khi rất hăng say và quyết liệt trong việc áp đặt những tư tưởng kiểm soát tình cảm vào đời con, đời cháu mình. Cha Mẹ ở đây là đại diện cho cả một quyền lực khổng lồ trong xã hội phong kiến.

Xin mở một dấu ngoặc để trở về lịch sử thời dựng nước: Vào đời Vua Hùng Vương thứ 3, công chúa Tiên Dung - người con gái độc nhất được Vua thương yêu nuông chiều, một hôm nàng đến bãi biển làng Chử Xá để tắm, tình cờ gặp Chử Đồng Tử và bị ngay “tiếng sét ái tình”. Nàng cho người về cung trình báo với Vua cha để xin làm lễ thành hôn với chàng, nhưng đời nào nhà vua chấp thuận: Một “cành vàng lá ngọc” lại đi kết nghĩa trăm năm với một kẻ chẳng có “khố rách áo ôm! “ Mặc kệ, chàng và nàng vẫn cứ chung sống và lập thái ấp riêng rất trù phú. Vua tức giận cho quân lính đến hỏi tội, nhưng Chử Đồng Tử có thần thông và thế là chàng và nàng cùng bay về tiên cảnh, đó cũng là một cách thăng hoa, vượt thắng! Có thể nói Công Chúa Tiên Dung là người tiên phong trong thế chủ động tình yêu của người phụ nữ Việt Nam.

Trở về thời gian gần hơn, hãy nghĩ đến Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du, tuyệt tác một thời bị lên án và cấm đọc (đàn ông chớ đọc Phong Thần, đàn bà chớ đọc Thúy Vân, Thúy Kiều). Nguyên nhân tại vì Thúy Kiều do tình yêu thôi thúc mà đã dám cả gan hai

lần chui tường qua gặp Kim Trọng, một hành động bị cho là đồi trụy (nữ đáo nam phòng nữ tắc dâm!).

Nàng rằng: “Khoảng vắng đêm trường

Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa

Bây giờ rõ mặt đôi ta

Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao !”

Kiều đã nắm bắt yếu tố: “Thiên - Địa – Nhân” sau khi gặp nhau trong hội Đạp Thanh, hai bên “tình trong như đã, mặt ngoài còn e “ nên Kim Trọng đến thuê nhà trọ gần nhà Kiều. Nàng biết, làm bộ đánh rơi trâm cài cho chàng nhặt được rồi được trả lại và sau đó, lúc gia đình về quê ngoại, Kiều khai bệnh ở nhà để tự do gặp Kim Trọng - nên trước mắt, qua mặt được cha mẹ để khởi đầu mối tình bất diệt với chàng.

...... Chứ không có như cô gái nào đó:

Hôm qua Anh đi trước cửa nhà Nàng

Thấy cha mẹ đập Nàng, Nàng khóc Nàng than

Nhà Nàng cửa sổ song loan

Anh muốn ghé lưng vô chịu

Trận đòn oan cho nàng

Nàng bị đòn là vi “đêm hôm” dám lén đi chơi với trai, một việc làm ngoài vòng lễ giáo, phải trừng trị thích đáng, đối với Cha Mẹ, chẳng oan chút nào cà. Nhưng điều gì đã khiến cô liều mạng thế:

Em cứ tưởng Cha Mẹ đập Em vài ba roi

Chớ ai ngờ lại đập đến chín chục, một trăm roi

Em bò lăn, bò lóc

Em khóc đứng, khóc ngồi

Anh ơi, dù bầm lưng máu chảy

Em vẫn nguyện trọn đời yêu Anh

Thật dễ sợ, sự rung động của con tim đã vượt qua tất cả mọi đớn đau của thân xác, trong bối cảnh của thời ấy mà dám khẳng định như thế, chứng tỏ cường độ của tình yêu trong cô gái đã đạt đến mức độ nào! Sự biểu lộ ấy làm chàng trai vô cùng xúc động, để diễn bày những động thái tình yêu cho lòng nàng ấm lại:

Cha Mẹ đập em chín chục, một trăm roi

Đều vô một chỗ, máu đổ bầm da

Em ơi, đừng khóc, đừng có la

Rồi ta tìm nơi mô vắng vẻ

Để ta bóp với thoa lần lần

Hai người đã tìm một nơi đồng không mông quạnh để tránh con mắt dị nghị của thiên hạ, nhưng chẳng có chuyện gì dấu được sau lũy tre làng. Chuyện thoa bóp đêm qua, sáng ra cả làng đều biết, chàng và nàng lại gặp nhau, kiểm chứng xem có sơ suất ở “khâu” nào để ai đó thấy không, nhưng cả hai nhìn nhau mà lắc đầu:

Con mèo, con chó cũng không

Bụi tre một chắc, ngoài đồng chẳng có ai !

Thế nhưng vẫn có những anh chàng đã không “ghé lưng vô chịu” mà khi nghe người yêu kể lể sự đau đớn của mình lại không tin hay là giả đò thế để được nhìn ngắm những lằn roi trên da thịt nàng?

Vì chàng Thiếp bị đòn oan

Không tin thì dở áo: ngó lằn dọc lằn ngang trên mình

Mỗi cô gái có một thế đỡ khác nhau, nhưng tựu trung vẫn một lòng son sắt với người đã thệ ước.

Thầy Mẹ đánh thiếp đàng trước

Thiếp chạy ngõ sau

Đạo can trường há dễ bỏ nhau sao đành !

Cũng có cô gái liều lĩnh bỏ ngoài tai cái chuyện “Nam nữ thọ thọ bất thân”, thấy chàng rơi xuống nước đã không ngại ngùng:

Anh đi mô mà trợn trạo, trợn trạc

Trúc cổ xuống sông

Em đây liều ướt áo

Nhảy xuống sông bồng Anh lên!

Nàng đâu biết đó là thủ đoạn của chàng trai !

Anh giả đò lộn cổ xuống sông

Để được Em ôm, Em bế, Em bồng Anh lên !

Trong thời xa xưa ấy, chuyện tình yêu gắn liền với hôn nhân, chứ không “văn nghệ” như bây giờ. Không yêu thì thôi, đã yêu thì phải nên vợ thành chồng chứ không lơ tơ mơ gì cả:

Đã thương thì thương cho chắc

Đã trục trặc thì trục trặc cho luôn

Đừng như con thỏ nọ đầu truông

Khi vui đùa bóng, lúc buồn giỡn trăng

Và có một chuẩn mực cân nhắc trước khi thực hiện vấn đề đó là “môn đăng hộ đối”. Những chàng trai khốn khổ thương cảm cho thân phận: ngại ngùng, lúng túng - nhất là những người tứ cố vô thân - mặc dầu trong lòng đã yêu nàng da diết:

Một tay Anh cầm chai rượu

Một tay Anh xéc buồng cau

Đi ngõ sau Cha Mẹ chê Anh khó

Đi ngã trước chú bác nói Anh nghèo

Nhắm chừng duyên nợ cheo leo

Sợ nước to sóng nậy

Liệu có chống chèo chi được không?

Nhưng trái tim thì không biên giới và có một ngôn ngữ riêng của nó, cô gái không bận tâm đến những vinh hoa tầm thường, sẽ tìm mọi cách để thuyết phục:

Cha Mẹ không thương Anh

Em đây miệng bẩm chân quỳ

Em lựa lời năn nỉ vân vi

Rồi thương em chừng mô thì thương Anh chừng nấy

Nỏ can chi mô mà Anh phiền

Cho dù là kín cổng cao tường với bao nhiêu răn đe nghiêm cấm, chuyện yêu đương vẫn cứ xảy ra theo những tình tự hẹn hò, trông ngóng, nhớ những ray rứt:

Trách anh sao vội ra về

Để cho giông bão ê chề trong em

Đôi khi chỉ xảy ra một phía: Tình yêu đơn phương, nàng yêu thầm, nhớ trộm nhưng chàng đâu có hay, đành ấp ủ hình bóng ấy trong suốt cả cuộc hành trình và đến khi “trăng tàn bóng xế” lại hạnh ngộ, biết ăn nói gì đây:

Tuổi thanh xuân thiếp nỏ gặp chàng

Bây giờ ông sóm, mụ sém, hai đàng gặp nhau !

Không ai biết thời gian từ khi Bà Eva dâng trái Cấm cho ADong ăn đến bây giờ là bao nhiêu triệu năm?! Trí óc con người cũng đã làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt của trái đất chừng ấy lần !? Diễn tiến đó cũng đã tạo ra trong xã hội, nhiều khu vực, nhiều giai tầng có những cách sống, nhu cầu phục vụ và thụ hưởng hoàn toàn cách biệt. Nhưng có một điều hình như không thay đổi, vẫn nguyên vẹn như ngày nào và hàng tỉ người đều có những động thái giống nhau, đó là Trái Tim với những yêu thương của nó do sự khởi động từ người phụ nữ.

Trải qua chặng đường thật dài thăng trầm dâu bể của kiếp nhân sinh, yếu tố đó có những lúc như chỉ âm ỉ dưới đống tro tàn, thân phận của họ, đôi khi bị đặt ở vị trí thấp kém nhưng vẫn nuôi dưỡng được hạt giống để có cơ duyên là nẩy mầm, đơm hoa kết trái. Chính họ là người thừa hưởng và mang hạt giống ấy từ Bà Eva để đi vào tương lai.

Vinh danh không phải chỉ là những lời nói suông, khi đưa ra những thực chứng về sinh hoạt lứa đôi trong một giai đoạn cực kỳ khó khăn để hiểu được niềm tin, son sắt vào thế chủ động của mình như là người giữ lửa, người nắm thiên chức tình yêu. Phải ghi nhận và thực sự chia sẻ những điều ấy. Dâng tặng một bó hoa cũng chẳng nghĩa lý gì bởi vì chính người phụ nữ là một đóa hoa tuyệt đẹp của nhân loại rồi và phấn hoa đã tỏa ra để tạo nên môi trường mát dịu cho quả đất.

Ở khía cạnh vinh danh khác, xin mượn câu nói của người Mỹ: Women are half the population and the mothers of the other half ! (Người đàn bà chiếm một nửa tổng số của nhân loại và là Mẹ của một nửa còn lại).

 

Lê Văn Trch

Lần cập nhật cuối lúc Thứ tư, 26 Tháng 11 2008 20:16
 
Văn học dân gian Quảng trị PDF. In Email
Viết bởi Lê Văn Trạch   
Thứ ba, 27 Tháng 5 2008 22:59

Văn hoá nói chung, là biểu tượng của mọi lề lối, phương thức sinh hoạt từ tiếng nói, tập tục, cách ứng xử, lễ hội, tín ngưỡng đến cách ăn mặc, lời ru, tiếng hát… gom lại; là cốt cách, sức sống… của một cộng đồng dân cư từ nhỏ đến lớn. Chưa có một kết luận cụ thể nào xác định thời điểm có mặt của người Việt tại vùng đất Quảng Trị, chỉ biết một điều là đã được diễn tiến bởi nhiều đợt di dân qua hàng bao thế kỷ. Cội nguồn của người Việt được hình thành trong vùng châu thổ các sông ở miền Bắc, tạo dựng một nền văn minh, văn hoá nông nghiệp. Những người di dân vào Nam vẫn mang theo truyền thống ấy.

cây khếQuảng Trị là một dải đất hẹp nhưng có nhiều hệ sinh thái, nhiều khu vực nông nghiệp khác nhau, không phải là một nơi dễ dàng làm ăn sinh sống, hàng ngày người dân đối mặt với nhiều thứ khắc nghiệt. Do bản năng sinh tồn, họ chiến đấu và chiến thắng mọi gian nguy để tồn tại và phát triển. Góp phần vào việc giảm bớt sự căng thẳng để tạo nét hài hoà trong sinh hoạt đời thường, họ nghĩ ra những thứ để thưởng ngoạn, vui chơi dân giả. Đó là những chuyện thần thoại, chuyện cười, những nhân vật có óc khôi hài, châm biếm, những câu ca, lời ru tiếng hát, điệu hò; tất cả do mang một nét đặc thù Quảng Trị, một nền văn học dân gian. Trong phạm vi một bài viết ngắn chúng tôi chi giới thiệu những thể loại có tính cách đại chúng là Thơ Ca Hò Vè với một số nội dung tiêu biểu mà xin bỏ qua những mẫu chuyện, những con người đã tạo nên sắc thái vui tươi thú vị nhưng chỉ hạn hẹp trong một địa phương nào đó.

Lần cập nhật cuối lúc Thứ tư, 26 Tháng 11 2008 20:17
 
Từ Một Câu Hò PDF. In Email
Viết bởi Lê Văn Trạch   
Thứ hai, 12 Tháng 5 2008 23:04
Tiếng hát lời ru quê mẹ như một điều mặc nhiên có sẵn trong mỗi một chúng ta, đôi lúc do môi trường sống, nó lặng đi, nhưng chỉ cần một gợi nhắc nho nhỏ, niềm xúc cảm lại hiện về - giống như cây cỏ chỉ ở đất Quảng Trị:  lây lất khô héo nhưng dai dẳng, cần một con mưa là xanh ngắt. 
Lời ca lắm khi phổ thông tự nhiên qúa nên chúng ta thường dể dải và ít thắc mắc về ngôn từ hay ý nghĩa như những loại thơ văn khác, bình thường như kiểu: 
Nửa đêm giờ tý canh ba
Vợ tôi con gái đàn bà nữ nhi
   
Có lần tôi đem nhận xét này trình bày với các bậc Trưởng Thượng, những người rất tâm đắc với thi phú và có trí nhớ tuyệt vời.  Qúy vị ấy cũng có ý nghĩ như vậy bởi mọi người đều biết đây là sản phẩm của nông dân với ngôn ngử đời thường, bình dị đôi khi dung tục và truyền khẩu nên theo thời gian sai lạc đi mà không có ai sửa chửa hiệu đính...

Có một câu hò, được phổ biến rộng rải, tôi thuộc nằm lòng, nhưng đến khi nhắc lại từng lời, ta mới chú ý thấy cái qúa bình thường của nó:
Con mèo, con chó có lông
Cây tre có mắt, nồi đồng có quai.
   

Những điều ai cũng biết… nhưng thực tế, theo sự suy diển, nguồn gốc nó không phải như vậy:  câu chuyện có đầu có đuôi, có xuất xứ đàng hoàng…: từ một chuyện tình: là tâm sự,  là thắc mắc, là ngạc nhiên của một đôi tình nhân, vào một đêm thanh vắng, lén gặp nhau ngoài đồng, nhỏ to tâm sự dưới bụi tre kín đáo, thế mà sáng ra, cả làng đều biết!  Chàng và nàng lại gặp nhau, kiểm tra từ lúc xuất phát cho đến khi tới điểm hẹn xem thử có thấy, có gặp bóng dáng nào?
   
Cả hai đều lắc đầu và thảng thốt:
   Con mèo, con chó cũng KHÔNG

   Bụi tre MỘT CHẮC, ngoài đồng CHẲNG CÓ AI!
Thế thì tại sao mọi người đều rỏ?!
Sự thực việc xuất xứ của câu hò không biết như thế nào và chúng ta cũng không nên bận tâm về việc suy diển để có được ý thứ hai.
   Dù sao thì từ một câu hò bình thường nó đã trở nên sắc sảo, sinh động và rất Quảng Trị!

Lê Văn Trạch 
Lần cập nhật cuối lúc Thứ tư, 29 Tháng 4 2009 22:20
 
Mời bạn về thăm miền dân ca một thuở PDF. In Email
Viết bởi Liên Hưng   
Thứ hai, 12 Tháng 5 2008 23:00
Tôi vừa nhận được Bài của Liên Hưng với bài viết "Mời bạn về thăm miền dân ca một thuở" của nhà văn Nguyễn Đặng Mừng, và quí trọng hơn nữa là nhà văn đã viết vài dòng giới thiệu tác giả, người mà các bạn trẻ không phải ai ai cũng biết. Dưới đây là bài giới thiệu của Nguyễn Đặng Mừng và bài viết của Liên Hưng

"Tôi quen Liên Hưng khi làm biên tập cho tờ Hương Quê nhà, một tờ báo của cựu học sinh Nguyễn Hoàng Quảng Trị. Trong rất nhiều bài ký nhận được tôi thật sự thích thú, sững sốt với bài viết về hương sầu đâu của Liên Hưng.
Sầu dâu hay sầu đông cũng thế: Một loài hoa, một hương thơm ngai ngái mà huyễn hoặc, chân quê mà sâu thẳm trong tiềm thức người Quảng Trị.
Từ đó trong viết lách khi nào bí về dân ca tôi hay trao đổi với Hưng. Tình cảm đồng hương, đồng môn anh em ngày càng thân thiết. Liên Hưng người làng Lam Thủy, Hải Lăng. Hiện đang công tác tại hội phụ nữ tỉnh Đồng Nai.
Vừa rồi tôi nhận được một bài nói về những sinh hoạt văn nghệ nhân gian ngày xưa ở Hải Lăng của Liên Hưng, như một trao đổi bình thường. Bài viết dí dỏm và sinh động này thật sự là một “của hiếm” đối với bà con, nhất là những bạn trẻ, để nhớ về một thời ca hát của cha ông mình. Trân trọng giới thiệu: Mời bạn về thăm miền dân ca một thuở"


Nguyễn Đặng Mừng


Mời bạn về thăm miền dân ca một thuở


Càng ngày con người càng lệ thuộc vào máy móc, sống bằng máy móc, làm việc bằng máy móc và cả giải trí cũng bằng máy móc. Thời đại nầy khó mà kiếm những cánh thư hồng vượt qua bao chặng đường dài để đến tay người thương, trong nỗi mong ngóng đợi chờ. Khi cánh thư xa đến, nàng (hay chàng) ấp lá thư lên con tim mà thương mà nhớ. Bây giờ lớp trẻ (và cả người già) muốn liên lạc với nhau đều qua alô hay mail, chat, messeger…có thể lên mạng vừa nhìn mặt nhau vừa nói chuyện và …cụng ly qua màn ảnh(!). Phải chăng vì thế mà tình cảm con người cũng ngày một máy móc đi. Có lần tôi gởi một album ảnh cho người thân qua email, người ấy bảo thấy hình ảnh rất sống động bèn đưa tay…sờ, nhưng giật mình tỉnh mộng vì đụng phải màn LCD lạnh ngắt. Người ấy có thể in ra nếu muốn, nhưng việc làm đó sẽ mất đi lắm ý nghĩa… Sau khi nghe lời than ấy tôi đã sửa sai bằng cách đem in rồi gởi vài tấm ảnh kèm lời đề tặng phía sau qua đường bưu điện. Như thế thì người thân của tôi ngay khi mở thư là có thể…sờ, có thể bỏ trong ví mang theo để dòm bất cứ lúc nào và khi nỗi giận có thể đem…ngâm nước cho đỡ tức. Chứ chỉ nhìn trong màn hình thì lỡ khi tức lên đấm vỡ…computer thì sao?

Lần cập nhật cuối lúc Thứ tư, 26 Tháng 11 2008 20:18
 


Copyright © 2018 Bản quyền thuộc về QTO.
Joomla! là phần mềm miễn phí được lưu hành theo giấy phép GNU/GPL.

Môt số hình ảnh của bà con Quang trị khắp nơi

 
Ba con QT an tiet canh o NY
Ba con QT an tiet canh o NY
Be ve tham que Le xuyen
Bui tre sau nha anh Cuong o NY
Can dam, be Nhugn con anh Tuan, Long an
Cau treo Dakrong
Chap mo o Le xuyen, QT
Cho Ho xa
Chua QT
Chum khe ngot
Cong lang
Dong huong QT o Sai gon (2)
Dong huong QT o Sai gon
Dong huong Quang tri o Philadelphia va phu can
Duong Dong ha
Gia dinh anh Thang va chu Ngoc
Khe chua cham muoi
Me gia lang que ngay nay
Mot bua ky cua ba con QT o Phialadelphia
Mot bua tiec tai nha nah Thang, NY
Mot buoi gap mat anh em QT o Philadelphia
Mot goc nhin cua lang Le xuyen, QT
Mot so thanh vien QTO
Nam moi o New York
Nghia trang liet si Trieu son
Nha anh Cuong o NY
Sinh nhat con anh Cuong o NY
Sinh nhat mot ban nho Quang tri o NY
Tet VN do Phai doan VN tai LHQ to chuc
Tet o nha anh Thang, New YOrk
Tiet canh
Truong cap 3 Thi xa Quang tri, truoc day la Nguyen Hoang
Truong tieu hoc Trieu tai
Tu truong bo de nhin xuong, anh Leducduc
Tuoi tho, Hai con anh Tuan o Long an
Tuoi tho, anh chup tren doong Le xuyen
Viet bai cung lang
ba con Philadelphia qua tham nha Trelang
hai be con cua anh Tuan, Longan